Tuần lễ Giáo lý 2011: HỌC HỎI TÔNG HUẤN “Lời Đức Kitô” Verbum Domini

[ Điểm đánh giá5/5 ]1 người đã bình chọn
Xem: 1998 | Cật nhập: 5/16/2014 12:08:14 PM | RSS

Học hỏi Tông Huấn “Lời Đức Kitô” Verbum Domini

Lm. Phanxicô Borgia Trần Văn Khả

Lời Kinh mở đầu (s. 124): “Ước gì mỗi ngày sống của chúng con được hun đúc bởi cuộc gặp gỡ mới mẻ với Đức Kitô, Ngôi Lời làm người của Chúa Cha: Người ở tại nguồn và ở cuối và tất cả đều tồn tại trong Người (Cl 1,17). Xin cho chúng con biết thinh lặng để lắng nghe Lời Chúa và để suy ngẫm Lời ấy, hầu nhờ hoạt động hữu hiệu của Chúa Thánh Thần, Lời ấy tiếp tục ở lại, sống và nói với chúng con mỗi ngày trong đời chúng con. Như thế, Giáo Hội được đổi mới và tươi trẻ lại nhờ Lời Chúa vẫn tồn tại muôn đời (x. 1 Pr 1,25; Is 40,8). Như thế cả chúng con nữa, chúng con cũng có thể đi vào trong cuộc đối thoại hôn ước vĩ đại được dùng để kết thúc Kinh Thánh Thần Khí và Tân Nương nói: Xin Ngài đến (. . .) Đấng làm chứng về những điều đó phán rằng: Phải, chẳng bao lâu nữa Ta sẽ đến. Amen! Lạy Chúa Giêsu, xin ngự đến!” (Kh 2,17.20)“ (s. 124).

Bài 1

GIỚI THIỆU TÔNG HUẤN “LỜI ĐỨC KITÔ”

a) Giới Thiệu Tông Huấn Verbum Domini “Lời Đức Kitô”. Đức Thánh Cha Beneđicto XVI nói như sau: “Qua Tông Huấn này, Tôi muốn những thành quả của Thượng Hội Đồng Giám Mục tác độnng hữu hiệu trên đời sống của Giáo Hội: trong mối liên hệ cá nhân chúng ta với Kinh Thánh trong cử hành Phụng Vụ và trong việc dạy giáo lý, cũng như trong việc nghiên cứu khoa học, để Kinh Thánh không đơn thuần là một lời quá khứ, nhưng còn là một Lời sống động trong hiện tại” (s. 5).

b) Một đề tài rất cũ nhưng lại trở nên rất thời sự và cần thiết. Tông Huấn nói: “Với Đại Hội thường lệ lần thứ XII của Thượng Hội Đồng Giám Mục về Lời Thiên Chúa, chúng tôi ý thức là đã chọn đề, theo một nghĩa nào đó, cũng là trọng tâm của đời sống Kitô hữu, trong thế nối tiếp với Đại Hội Thượng Hội Đồng Giám Mục kỳ trước về Thánh Thể, nguồn mạch và tột đỉnh của đời sống và sứ mạng của Giáo Hội. Thật vậy, Giáo Hội được xây dựng trên nền tảng Lời Chúa, được sinh ra từ Lời Chúa và sống bởi Lời Chúa. Trong suốt lịch sử nhiều thế kỷ qua, Dân Chúa đã luôn tìm được sức mạnh trong Lời Chúa, và cả hôm nay nữa, cộng đoàn Giáo Hội cũng đang lớn lên nhờ lắng nghe, cử hành và học hỏi Lời Chúa. . .” (s. 3).

Số báo Hiệp Thông 63 (tháng 1 và 2 năm 2011 đã dành một số trang ở phần chuyên đề để nói về Tông Huấn “Lời Đức Kitô”, được khai triển với 10 bài theo các chủ đề khác nhau.

Tuy nhiên chúng ta cùng nhau tìm hiểu Tông Huấn này với những khía cạnh khác, giúp chúng ta đi sâu vào nội dung của Văn kiện này. Tại Nhà Nguyện của Tòa Giám Mục Phát Diệm, tôi thấy hai biểu hiệu thật ý nghĩa và có liên hệ tới những ngày học hỏi này: đó là câu đề cho Năm Học Hỏi Lời Chúa, treo trên cao, Giáo Phận Phát Diệm 110 năm, và ở Tòa công bố Lời Chúa, có một cây nến đang cháy sáng, như có ý nói Lời Chúa là ngọn đèn soi dẫn bước chân con đi.

Thư mục vụ của HĐGM VN năm 2011 nói Lời Thiên Chúa là nền tảng xây dựng Dân Thiên Chúa: “Được Lời Chúa qui tụ, Dân Thiên Chúa chỉ có thể được xây dựng vững vàng trên nền tảng Lời Chúa. Được lắng nghe với lòng chân thành và kiên nhẫn, Lời Chúa sẽ trở thành nguồn sống dưỡng nuôi, ánh sáng soi đường và sức mạnh củng cố đức tin của các tín hữu trong mọi hoàn cảnh. Lịch sử Giáo Hội Việt Nam cho thấy các hình thức sống Lời Chúa qua những việc đạo đức truyền thống như Đàng Thánh Giá, Kinh Truyền Tin, Kinh Mân Côi, Kinh cầu nguyện sơm tối... đã nuôi dưỡng và củng cố đời sống đức tin của bao thế hệ... Đồng thời các tín hữu Việt Nam cần làm quen với Lời Chúa hơn nữa. Do đó Giáo Hội tại Việt Nam phải ‘phát động chương trình mỗi gia đình một cuốn Kinh Thánh được đặt nơi xứng hợp, cổ võ đọc và cầu nguyện với Lời Chúa’, khuyến khích học thuộc lòng những đoạn Kinh Thánh cốt yếu. Mọi thành phần Dân Chúa, giáo dân, chủng sinh, tu sĩ và các mục tử, cần tập thói quen đọc và suy niệm Lời Chúa hằng ngày, đặc biệt theo phương thức Lectio divina” (Thư Mục Vụ, số 11) (xem Tông Huấn Lời Đức Kitô, s. 86-87).

Thánh Augustino đã khẳng định rõ ràng: “Anh Chị em hãy nhớ rằng Lời Thiên Chúa nói, đã được khai triển trong toàn bộ Kinh Thánh, chỉ có một, và cũng chỉ có một Lời đã rền vang trên môi miệng của mọi tác giả thánh” (s. 18).

HĐGM VN trong thư gửi Dân Chúa sau cuộc họp Đại Hội vừa qua đã nói trong số 11 như sau: “Được Lời Chúa quy tụ, Dân Thiên Chúa chỉ có thể được xây dựng vững vàng trên nền tảng Lời Chúa.. Được lắng nghe với long chân thành và kiên nhẫn, Lời Chúa sẽ trở thành nguồn sống dưỡng nuôi, ánh sáng soi đường và sức mạnh củng cố Đức Tin của các tín hu74utrong mọi hoàn cảnh. Lịch sử Giáo Hội Việt Nam cho thấy các hình thức sống Lời Chúa qua những việc đạo đức truyền thống như Đàng Thánh Giá, . . . Mọi thành phần, giáo dân, chủng sinh, tu sĩ và các mục tử, cần tập thói quen đọc và suy niệm Lời Chúa hằng ngày, .đặc biệt theo phương pháp Lectio Divina” (số 11).

1. Giới thiệu Tông Huấn “Lời Đức Kitô”

Cầm cuốn Tông Huấn Lời Đức Kitơ”, chúng ta thấy tựa đề có một điều gì nghe quen quen, vì hằng ngày trong Thánh Lễ chúng ta nghe đọc câu tung hô sau Bài Phúc Âm, linh mục hoặc phó tế đọc:”Verbum Domini” = Lời của Đức Kitô, và cộng đoàn đáp: “Laus tibi, Dómine” = Ngợi khen Chúa! Lạy Đức Kitô”. Ở đây chúng ta thấy Sách các Bài đọc đã dịch một cách giống nhau câu đáp của cộng đoàn: Sau “Verbum Dómini” = Đó là Lời Chúa”, thì câu đáp sau Bài đọc I và II, “Deo gratias” = Tạ ơn Chúa”, còn sau Phúc Âm thì câu đáp là: “Laus tibi, Christe” = Lạy Chúa Kitô, ngợi khen Chúa!” Tông Huấn này mang tựa đề “Verbum Dómini”, nhưng trong tiếng Việt, chúng ta thấy bản dịch là “Lời Chúa” (xem số 1), mà đúng cách hơn phải dịch là: “Lời Đức Kitô” (“Verbum Dómini” và không phải là “Verbum Dei” (= Lời Thiên Chúa). Tuy rằng “Lời Đức Kitô” cũng là “Lời Thiên Chúa”, hoặc “Lời Tin Mừng” (s. 1, x. 1 Pr 1,25; Is 40,8).

Tông Huấn đã dùng trong cùng một bình diện và ý nghĩa với những kiểu nói:

1. Lời Thiên Chúa (Verbum Dei) : s. 1; 2; 3; 4; 7; 8; 10; 11; 12; 13; 14; 15; 16; 17; 18; 19; 20; 21; 22; 23; 24; 25; 26; 27; 28; 29; 31; 32; 33; 38; 40; 45; 46; 47; 48; 49; 51; 52; 53; 54; 55; 56;

2. Lời của Ngài (Thien Chua) : s. 10; 22; 27; 34; 35;

  1. Lời Chúa (Verbum Dei) : s. 1; 3; 4; 5; 7; 8; 9; 15; 23; 24; 25; 26; 28; 31; 45; 49; 50; 53;
  2. Lời của Chúa Cha : s. 1; 12; 18;
  3. Lời của Ngài (Thiên Chúa) : s. 7; 11; 12; 14; 15; 24; 50; 53;
  4. Lời Đức Kitô : tựa đề (Verbum Domini) : xem s. 18; s. 25; 48; 51;
  5. Lời của Đức Mẹ : s. 28;
  6. Lời Nhập Thể : s. 28; 36;
  7. Lời Thày : s. 10;
  8. Lời Giao Ước : s. 27;
  9. Lời được Thiên Chúa linh hứng : s. 48;
  10. Lời con người : s. 22;
  11. Lời : s. 9; 10; 11; 12; 13; 14; 16; 18; 20; 22; 26; 27; 28; 29; 30; 37; 44; 46; 48; 49; 50; 51; 52; 53; 54; 55; 56;
  12. Lời Tin Mừng : s. 1;
  13. Lời được các Tông đồ rao giảng : s. 7;
  14. Lời nói : s. 48; 53;
  15. Lời nói với : s. 22;
  16. Lời đáp trả : s. 22;
  17. Lời với các thuộc từ :
  • Lời đời đời : s. 1;
  • Lời vĩnh cửu : s. 11;
  • Lời hằng hữu : s. 12;
  • Lời bền vững : s. 1
  • Lời vĩnh cửu : s. 1; 7;
  • Lời Sự sống : s. 2;
  • Lời ban sự sống đời đời : s. 23;
  • Lời đem lại sự sống đời đời : s. 2 (x.Ga 6, 68);
  • Lời sống động s. 5; 52;
  • Lời của quá khứ : s. 5;
  • Lời Ngài (TC) đã nói trước đó : s. 21;
  • Lời duy nhất : s. 7; 14;
  • Lời được chứng thực : s. 7
  • Lời được linh hứng : s. 7;
  • Lời có sức giải phóng : s. 8;
  • Lời đã được thu ngắn lại : s. 12 (x. Is 10, 23; Rm 9, 28);
  • Lời sáng tạo : s. 12;
  • Lời loan báo cứu độ : s. 17;
  • Lời của Giao Ước mới và vĩnh cửu : s. 12;
  • Lời Kinh Thánh : s. 13; 39;
  • Lời ở trong Kinh Thánh : s. 18;
  • Lời chung cuộc : s. 14;
  • Lời độc nhất : s.14;
  • Lời duy nhất : s. 39;
  • Lời chung quyết : s. 14; 15;
  • Lời sau cùng : s. 15;
  • Lời giảng dạy : s.17;
  • Lời rao giảng : s. 17;
  • Lời nói truyền lại : s. 17;
  • Lời Thiên Chúa thành “xác phàm” : s.18; 19; 27;
  • Lời đã thành “sách” : s. 18;
  • Lời con người : s. 24;
  • Lời nói loài người : s. 18;
  • Lời nói của con người : s. 29;
  • Lời chứng : s. 18;
  • Lời Thiên Chúa được ghi chép : s. 19;
  • Lời của tác giả được linh hứng : s. 19;
  • Lời Ngài (TC) phán ra : s. 20;
  • Lời tiên tri : s. 20;
  • Lời ngôn sứ : s. 29;
  • Lời trong thánh vịnh : s. 24;
  • Lời chuyển cầu : s. 24;
  • Lời than van : s. 24;
  • Lời mời gọi : s. 24;
  • Lời (trình bày) : s. 25;
  • Lời Tựa : s. 50; 51; 54;
  • Lời hiện tại : s. 52;...

Khi mang tựa đề của Tông Huấn là “Verbum Domini,” chúng ta hiểu được là: đó là Lời Thiên Chúa, nhưng cũng là Lời Thiên Chúa được nhập thể, tức là chính Ngôi Hai Thiên Chúa làm người. Đó là “Lời”, là “Ngôi Lời”, là “Lời Chúa”, là “Lời Thiên Chúa”. “Là Lời Thiên Chúa được viết tắt lại” (Verbum abbreviatum), hoặc “Lời Đức Kitô.” Tất cả những lối diễn tả này đều qui hướng về một thực tại, một yếu tố quan trọng trong đời sống của Giáo Hội, đó là một phần mặc khải của Thiên Chúa được viết ra. Như vậy Đức Kitô là Lời vừa mang ý nghĩa một mặc khải, vừa hướng tới Ngôi Lời Thiên Chúa, nói ra cho nhân loại, vừa chỉ nội dung trọn vẹn của Lời Thiên Chúa, của tất cả Kinh Thánh.

2. Một Thượng Hội Đồng Giám Mục về Lời Chúa

Để gây một ý thức mới về vai trò của Lời Thiên Chúa, gần đây chúng ta có hai Thượng Hội Đồng Giám Mục, một bàn về Bí Tích Thánh Thể, và từ đó chúng ta có Tông Huấn Hậu Thượng Hội Đồng Giám Mục “Bí Tích tình yêu (Sacramentum Caritatis) (22-2-2007, trong AAS 99 [2007],) và Thượng Hội Đồng Giám Mục về Lời Thiên Chúa trong Giáo Hội, và rồi chúng ta có Tông Huấn “Lời Đức Kitô” (Verbum Domini). Đấy là hai Thượng Hội Đồng, rồi hai Tông Huấn hậu Thương Hội Đồng Giám Mục “Lời Đức Kitô” (Verbum Domini). Đó cũng là hai phần của Thánh Lễ (Hiến chế về Phụng Vụ, s. 56), như Hiến chế về Phụng Vu nĩi: “ Thánh Lễ có hai phần, Phụng Vụ Lời Chúa và Phần Phụng Vụ Thánh Thể, được liên kết chặt chẽ đến nỗi chỉ chỉ tạo thánh một hành vi phụng thờ duy nhất . . . “ (Hiến chế về Phụng Vụ (PV) s. 56). Phụng Vụ Lời Chúa (Liturgia Verbi, với Tông Huấn Verbum Domini) và Phụng Vụ Thánh Thể (Liturgia Eucharistica, Tông Huấn Sacramentum Caritatis). Nếu chúng ta muốn có tài liệu để dạy Giáo Lý vể hai phần của Thánh Lễ, chúng ta có thể dùng hai Tông Huấn này, vì chúng khá dồi dào, rất mục vụ vì do các Giám Mục đến từ các Giáo Phận suy tư , viết ra.

3. Hiến chế “Dei Verbum”

Tông Huấn “Lời Đức Kitô” (s. 3) đã nói về mối liên hệ giữa Tông Huấn này và Hiến chế tín lý về Mặc Khải Lời Thiên Chúa “Dei Verbum.” Tông Huấn nói: “Hiến chế này (Lời Thiên Chúa) đánh dấu một cộc mốc trên hành trình của Giáo Hội: ’Các Nghị Phụ của Thượng Hội Đồng với long biết ơn, đã thừa nhận những lợi ích lớn lao mà văn kiện này đem lại cho đời sống của Giáo Hội về mặt chú giải, thần học, thiêng liêng, mục vụ và đại kết” (s. 3).

Đây là một trong 4 Văn kiện quan trọng của Công Đồng Vatican II[1]: Hiến chế “Thánh Công Đồng Chung” về Phụng Vụ (Sacrosanctum Concilium); Hiến chế “Lời Thiên Chúa” (Dei Verbum) về mặc khải của Thiên Chúa, Hiến chế “Ánh Sáng Muôn Dân” (Lumen Gentium), về mầu nhiệm Giáo Hội, Hiến chế “Vui Mừng và Hy Vọng” (Gaudium et Spes), về Giáo Hội trong thế giới ngày hôm nay.

Việc phát sinh Hiến chế Lời Thiên Chúa cũng rất khó khăn. Như chúng ta biết trước Công Đồng Vatican II chừng 40 - 50 năm, trong Giáo Hội đã phát sinh mấy phong trào mới, như dấu hiệu báo trước một cuộc canh tân toàn diện Giáo Hội cần thực hiện: đó là Phong Trào Kinh Thánh, Phong Trào Phụng Vụ và Phong Trào Truyền Giáo. Các nơi dục dịch chăm chú đọc Kinh Thánh, tìm hiểu về Kinh Thánh, phát hành Sách Kinh Thánh; các nơi mong ước một điều gì giúp cho Phụng Vụ được Giáo Dân hiểu hơn và tham dự cách tích cực hơn. Về Phong Trào Truyền Giáo, tuy đã khởi sự từ thế kỷ 16, 17, nhưng bây giờ cần phát khởi lại cách rộng rãi, trong môi trường thế giới hôm nay, không chỉ nơi các nhà truyền giáo, nhưng Giáo Dân cũng can tham gia vào việc này.

Lược đồ thứ 14 về mặc khải của Thiên Chúa được Đức Giáo Hoàng Gioan XXIII cho đưa ra bàn cãi. Từ đây có 2 hai phe các Nghị Phụ: Phe bảo thủ và Phe cấp tiến. Tất cả đều tìm cách hiểu cho đúng quan niệm về mặc khải của Thiên Chúa cho loài người và cách thức truyền đạt mặc khải này cho loài người. Ngoài ra các Nghị Phụ muốn lối trình bày văn kiện phải ít mang tính cach kinh viện kinh viện, nhưng mang tính cách mục vụ hơn. Tất cả phải được hiểu trong tương quan với đời sống con người. Thiên Chúa nói với con người để cứu độ con người. Vì thế mặc khải vẫn luôn tiến triển trong đời sống của Giáo Hội. Việc ghi nhận mặc khải bằng bút mực trong Kinh Thánh, hay qua giáo huấn của các Giáo Phụ, nằm trong một giai đoạn mặc khải. Từ giai đoạn này chúng ta có Kinh Thánh và Thánh truyền. Về sau mặc khải vẫn còn được ghi nhận trong đời sống Giáo Hội. Trong giai đoạn này vai trò của Giáo Hội thật quan trọng, vì giúp tín hữu nhận ra các chân lý chứa ẩn trong truyền thống sống động này. Tuy nhiên không vì thế mà Giáo quyền tuyên huấn của Giáo Hội ở trên Kinh Thánh và Thánh Truyền. Giáo Hội luôn là người phục vụ mặc khải, phục vụ Lời Chúa.

4. Nội dung của Tông Huấn Verbum Domini

Đức Thánh Cha trình bày nội dung của Tông Huấn Verbum Domini như sau : “Qua Tông Huấn này, Tôi muốn những thành quả của Thượng Hội Đồng tác động hữu hiệu trên đời sống của Giáo Hội trong mối liên hệ cá nhân chúng ta với Kinh Thánh, trong việc (số 5) :

  • Giải thích Kinh Thánh (s. 5)
  • Trong cử hành Phụng Vụ (nt.)
  • và việc dạy giáo lý (nt.)
  • cũng như trong việc nghiên cứu khoa học . . . (nt. )
  • để Kinh Thánh không đơn thuần là một Lời của quá khứ, nhưng còn là một lời sống động trong hiện tại (nt.)
  • nhằm mục đích đó tôi muốn trình bày và khai triển những thành quả của Thượng Hội Đồng bằng cách quy chiếu thường xuyên về Lời tựa của Tin Mừng theo Thánh Gioan [Ga 1, 1 – 18], trong đó nền tảng đời sống của chúng ta được thông ban cho chúng ta” (nt).
  • Lời Thiên Chúa là nguồn mạch bất tận giúp Giáo Hội luôn đổi mới .

Chúng ta tìm hiểu mối tương quan sinh động giữa Lời Chúa và Giáo Hội. Mối tương quan này đã phát sinh từ khởi nguyên của Giáo Hội. Vì Lời của Thiên Chúa làm người thiết lập một cộng đoàn con cái để thờ phượng Chúa Cha. Cọng đoàn này được phôi thai trong Cựu Ước. Dân Do Thái được tuyển chọn giữa muôn dân để thờ phượng Thiên Chúa. Khi Maisen vào dinh Vua Pharao để xin Ông Vua này cho Dân Do Thái ra đi để họ thờ phượng Chúa của mình (Xh 3, 12). Tông Huấn nói : “Đón nhận Ngôi Lời có nghĩa là để cho Người uốn nắn để nên đồng hình dạng với Đức Kitô, với ‘Con Một đến từ Chúa Cha (Ga 1, 13) nhờ quyền năng Chúa Thánh Thần. Đó là lời khởi đầu cho một cuộc tạo thành mới. Khi đó, sinh ra một thụ tạo mới, cũng như một dân mới. Những ai tin, hay đúng hơn, những ai sống trong sự vâng phục đức tin, thì ‘được Thiên Chúa sinh ra’ (Ga 1, 13) và được trở nên những kẻ thông phần vào sự sống thần linh, họ là con trong Chúa Con’ (x. Gl 4,5-6); Rm 8, 14-17)” (s. 50).

5. Trình bày các thành quả của Thượng Hội Đồng Giám Mục Thế Giới về Lời Thiên Chúa dựa trên Bài Tiền Ngôn (Prologus) của Phúc Âm theo Thánh Gioan: Từ nguyên thủy đã có Ngôi Lời . . . (s. 5) "Nhằm mục đích đó, Tôi muốn trình bày và khai triển những thành quả của Thượng Hội Đồng bằng cách quy chiếu thường xuyên về Lời tựa của Tin Mừng theo thánh Gioan (Ga 1,1-18), trong đó nền tảng của đời sống của chúng ta được thông ban cho chúng ta . . . “. . Các thành quả này là : mối liên hệ cá nhân chúng ta với Kinh Thánh, trong việc giải thích Kinh Thánh, trong cử hành Phụng Vụ và trong việc dạy giáo lý, cũng như trong việc nghiên cứu khoa học, để Kinh Thánh không không đơn thuần là một Lời của quá khứ, nhưng là một lời sống động trong hiện tại. Nhằm mục đích đó Đức Thánh Cha muốn trình bày và khai triển những thành quả của Thượng Hội Đồng Giám Mục bằng cách quy chiếu thường xuyên với Lời Tựa Tin Mừng theo Thánh Gioan (s. 3). Lời Tiền Ngôn này cho chúng ta những quy chiều hướng về Lời Chúa. Sau đây là những tư tưởng chính thường được quy chiếu:

  • Nền tảng đời sống của chúng ta được thông ban cho chúng ta;
  • Ngôi Lời từ nguyên thủy vẫn hướng về Thiên Chúa, đã trở nên người phàm và cư ngụ giữa chúng ta (x. Ga 1,14).
  • Tổng hợp về toàn bộ đức tin Kitô Giáo;
  • Đức Giê su là Đức Khôn Ngoan nhập thể của Thiên Chúa, Ngôi Lời vĩnh cửu đã trở nên người phàm phải chết.

Bản văn viết như sau : “Nhằm mục đích đó Tôi muốn khai triển những thành quả của Thượng Hội Đồng Giám Mục bằng cách quy chiếu thường xuyên về Lời Tựa của Tin Mừng theo Thánh Gioan (Ga 1,1-18), trong đó nền tảng đời sống của chúng ta được thông ban cho chúng ta : Ngôi Lời, từ khởi đầu vẫn hướng về Thiên Chúa, đã trở nên người phàm và cư ngụ giữa chúng ta (x. Ga 1,14). Đây là bản văn tuyệt vời trình bày cho chúng ta một tổng hợp toàn bộ đức tin Kitô giáo” (s. 5).

Chúng ta sẽ trình bày một số đề tài rút ra từ toàn thể bản văn này. Tuy nhiên qua những bài trình bày này, các tư tưởng chính của Tông Huấn cũng được gợi ý tới.

CÒN TIẾP


[1] Các Sắc lệnh : về Giám Mục (Christus Dominus), về đời sống Linh Mục (Presbyterorum Ordinis) , về đào tạo Linh Mục (Optatum Totius), về Tu Sĩ (Perfectae Caritatis), vềTông Đồ Giáo Dân (Apostolicam Actuositatem), về Đại Kết (Unitatis Reintegratio), về Các Giáo Hội Đông Phương (Oritentalium Ecclesiarym), về truyền giáo (Ad Gentes), về Các Phương tiện Truyền thông xã hội (Inter mirifica). Các Tuyên Ngôn : Tuyên Ngôn về Tự Do Tôn Giáo (Dignitatis Humanae), về Giáo Dục Kitô giáo, (Gravissimum Educationis), về liên lạc của Giáo Hội với các tôn giáo ngoài Kitô giáo (Nostae Aetate). .